خبر فوری

حكم نهايي ، غيرنهايي و حكم قطعي و غيرقطعي چه ويژگي هايي دارند؟

حكم نهايي ، غيرنهايي و حكم قطعي و غيرقطعي چه ويژگي هايي دارند؟

انتشار : 1397/10/03 تعداد بازدید : 44 کد : 11757 ارسال شده توسط :admin

عليرغم اينكه فرض بر اين است كه احكام صادر شده توسط دادگاه ها به شكل صحيح و قانوني صادر شده اند ، اما در مقررات قانوني ، براي اطمينان از اينكه احكام صادر شده توسط دادگاهها مطابق موازين قانوني صادر شده اند ، امكان رسيدگي مجدد در خصوص آنها پيش بيني شده است . احكامي كه از دادگاه ها صادر مي شوند را مي توان به احكام قطعي و احكام غير قطعي تقسيم بندي كرد . شناخت احكام قطعي موضوع مهمي است ؛ بدليل اينكه اصولا احكامي كه قطعي شده اند لازم الاجرا مي باشند .

حكم قطعي چيست؟

يكي از انواع احكام صادر شده توسط دادگاه ها را مي توان احكام قطعي و احكام غير قطعي دانست . عموما حكم قطعي به حكمي گفته مي شود كه ديگر امكان تغيير در مفاد آن وجود ندارد و به همين لحاظ ، لازم الاجراست . اين مفهوم عرفي از احكام قطعي به معناي حقوقي آن نزديك است . در قانون براي تشخيص حكم قطعي از حكم غير قطعي ، ملاكي ارائه شده است كه اين ملاك در خصوص اين است كه آيا مي شود از آن حكم صادر شده با استفاده از طرق عادي شكايت از آراء دادگاه ها يعني واخواهي و تجديدنظر شكايت كرد يا خير . اگر با طرق عادي شكايت از آراء دادگاه ها نتوان از حكم صادر شده شكايت كرد ، آن حكم قطعي است و اگر بتوان از آن شكايت كرد ، حكم غير قطعي است .

به بيان ديگر ؛ حكم قطعي حكمي است كه قابل هيچ يك از طرق عادي شكايت ( واخواهي و تجديدنظر خواهي ) نباشد .

با توجه به اين ملاك ، حكم حضوري صادر شده از دادگاه عمومي يا انقلاب در دعاوي مالي كه خواسته آن بيشتر از سه ميليون ريال نباشد ، از آنجا كه قابل تجديد نظر و واخواهي نيستند ، حكم قطعي محسوب مي شوند . احكام حضوري صادر شده از دادگاه تجديدنظر استان نيز به همين خاطر قطعي اند .

بعلاوه موارد مذكور كه امكان طرق شكايت عادي نداشتند ، در مورد برخي از احكام امكان اقدام از طرق شكايت عادي وجود دارد ، اما به دليل اينكه خواهان در مهلت تجديد نظر خواهي و واخواهي اقدام نكرده است ، اين حق از او سلب مي شود و بدليل اينكه ديگر نمي شود خارج از مهلت اقدام به اين كار كند ، حكم قطعيت مي يابد .

فايده مهمي كه تقسيم بندي احكام صادر شده از دادگاه ها به احكام قطعي و احكام غير قطعي دارد اين است كه علي الاصول احكامي كه قطعيت يافتند لازم الاجرا مي باشند .

حكم نهايي و تفاوت آن با حكم غير نهايي

يكي از انواع احكام صادر شده از دادگاه‌ها، احكامي است كه بطور نهايي صادر مي‌شوند و يا اينكه در شرايطي تبديل به حكم نهايي مي‌شوند. در مقابل احكام نهايي، احكام غير نهايي قرار دارند. تفاوت اين دو دوسته از احكام در خصوص فرجام خواهي از آن‌ها است. بر اين اساس حكم نهايي شامل موارد زير است:

مورد اول، حكمي كه در ديوانعالي كشور، قابل فرجام خواهي نباشد، حكم نهايي محسوب مي‌شود.

مورد دوم، حكمي كه در ديوانعالي كشور از آن فرجام خواهي شده باشد و در ديوانعالي كشور اِبرام (تأييد) شده باشد، از آن جهت كه دوباره قابل فرجام خواهي نيست، حكم نهايي به شمار مي‌رود.

مورد سوم، احكامي كه از دادگاه بدوي (نخستين)، يا دادگاه تجديدنظر صادر شده باشد، اما قابل فرجام خواهي در ديوانعالي كشور نباشد نيز جزء احكام نهايي اند.

مورد چهارم، در صورتي كه احكام صادر شده قابل فرجام خواهي در ديوانعالي كشور باشند، اما در مهلت مقرر براي فرجام خواهي، درخواست فرجام از آن‌ها نشده باشد نيز حكم نهايي اند.

موارد مذكور، به بررسي موارد حكم نهايي اختصاص داشت. در غير از موارد مذكور، حكم غير نهايي است. فايده تقسيم بندي احكام به احكام نهايي و احكام غير نهايي اين است كه در برخي از موارد، حكم در صورتي قابل اجراء مي‌شود كه حكم نهايي شده باشد. براي مثال، حكم مقرر در ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاك كشور.

ماده ۲۲ قانون ثبت بيان مي‏ دارد:

«همين كه ملكي مطابق قانون در دفتر املاك به ثبت رسيد، دولت فقط كسي را كه ملك به اسم او ثبت شده و يا كسي را كه ملك مزبور به او منتقل گرديده و اين انتقال نيز در دفتر املاك به ثبت رسيده يا اين كه ملك مزبور از مالك رسمي ارثا به او رسيده يا اينكه ملك مزبور از مالك رسمي ارثاً به او رسيده باشد، مالك خواهد شناخت. در مورد ارث هم ملك وقتي در دفتر املاك به اسم وراث ثبت مي‏شود كه وارث و انحصار آن‌ها محرز و در سهم الارث بين آن‌ها توافق بوده و يا در صورت اختلاف حكم نهايي در آن باب صادر شده است».

در صورتی نیاز می توانید از طریق فرم زیر مطالب و نطرات حقوقی خود را برای ما ارسال نمایید .